[ 345 ] [ آيهء اول ] « لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئاً إِلَّا أَنْ يَخافا أَلَّا يُقِيما حُدُودَ اللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيما حُدُودَ اللَّهِ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » « 1 » ؛ « و براى شما حلال نيست چيزى از آنچه به زنان داده‌ايد بازپس گيريد ، مگر اينكه دو همسر بترسند كه حدود الهى را برپا ندارند . اگر بترسند كه حدود الهى را رعايت نكنند ، مانعى براى آنها نيست كه زن فديه و عوضى بپردازد ( و طلاق نكنند ) ، مانعى براى آنها نيست كه زن فديه و عوضى بپردازد و ( طلاق بگيرد ) . اينها حدود و مرزهاى الهى است . از آن تجاوز نكنيد كه كسانى از آن تجاوز كنند ، پس آنان ستمگرانند » . خطاب اين آيه متوجّه ازواج و سپس متوجّه هر كدام از زوجين است . مراد از « ما أتقهونّ » نيز مهريّه و صداق مىباشد . ضمير در « إن خفتم » به « حكّام » رجوع مىكند ، زيرا آنان هستند كه امر به جدايى و طلاق مىكنند . شأن نزول آيه : روايت شده است كه « جميله دختر عبد اللّه بن أبىّ » ، همسر ثابت بن قيس بن شمّاس بود و شوهرش را دوست نداشت ، در حالى كه « ثابت » همسرش را دوست داشت . « جميله » نزد رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) رفته و عرض كرد : يا رسول اللّه ! نه من و نه « ثابت » سرهايمان با هم جمع نمىشوند . به خداوند قسم . نه در دين و نه در اخلاق بر او ايراد نمىگيرم . امّا بعد از اسلام از كفر نيز بيزارم . او را از روى بغض توصيف نمىكنم . همانا من به سوى خيمه رفتم و ديدم « ثابت » در ميان عدّه‌اى نشسته است كه سياه‌تر و كوتاه‌قدّتر و زشت‌تر از همه بود كه اين آيه نازل شد . ثابت ، يك باغ را به عنوان مهريّه به جميله داده بود . بنابراين گفت : يا رسول اللّه ! به او بفرما باغ را به من برگرداند . حضرت به جميله فرمود : چه مىگويى ؟ عرض كرد : بيشتر از آن هم برمىگردانم . فرمود : نه ، فقط باغ خودش را برگردان ، سپس به ثابت

--> ( 1 ) . سورهء مباركهء بقره ، آيهء 229 .